ОПТИМАЛЬНІ ВЛАСТИВОСТІ НЕСТИСЛИВОЇ ЗАКРУЧЕНОЇ ТЕЧІЇ У ПРЯМОЛІНІЙНІЙ КРУГЛІЙ ТРУБІ

Автор(и)

DOI:

https://doi.org/10.32782/1994-4691-2026-1-77-1

Ключові слова:

закручена течія, прямолінійна труба, оптимальні властивості

Анотація

Закручені течії часто зустрічаються у технічних пристроях, зокрема у гідравлічних та пневматичних. Досконала робота цих пристроїв не може бути досягнута без повного розуміння фізики цих течій. А вона, ця фізика, як виявляється, має оптимальний характер. Дійсно, адже ніхто, крім законів природи, не примушує воду текти у гірських струмках у вигляді закрученої течії (спостереження австрійського лісничого Віктора Шаубергера), а воду у ванні набувати закрутку. Раніше були проведені експериментальні дослідження у лабораторії. І ці дослідження дійсно виявили існування таких режимів турбулентної течії рідини у трубі із примусовою закруткою. Крім того, стало очевидним, що природа таких течій є дуже складною. Тому саме властивості оптимальності допомагають там, де існуючі моделі неспроможні самостійно впоратися із коректним описам течії. В роботі надано огляд сучасних робіт і досягнень щодо закручених течій, висвітлена проблема їх адекватного опису. На підставі цього сформульована мета даної роботи. Вона полягає у об’єднанні та систематизації вже відомого знання та отримання нового ÷ властивостей оптимальності закрученої течії. До цього вже були отримані такі результати, як відмінність ламінарної течії у примежовому шарі у випадках внутрішньої та зовнішньої задач. Також виявлено різницю між природою турбулентних течій у примежових шарах у круглій трубі та на плоский пластині. Звичайна розвинена турбулентна течія у круглій трубі має логарифмічний профіль, так само як і течія на плоскій пластині. Але якщо у першому випадку виконується умова максимального завихрення (точніше квадрату завихрення), то у другому випадку логарифмічний профіль є результатом виконання двох екстремумів ÷ максимуму квадрату виразу, що описує інерційну нестійкість, та мінімуму витрати рідини. Зазначені щойно ідеї та отримані за ними результати слугували основою для наведених у даній роботі досліджень. В результаті показано, що закручені течії у прямолінійній трубі кругового перерізу мають властивості оптимальності. Так течія із екстремальною спіральністю має рівну нулеві спіральність у кожній точці. Що стосується закрученої течії, у якої поле швидкості залежить лише від радіальної координати, то вона теж оптимальна. Для ламінарної течії – це властивість максимальної витрати, а для турбулентної течії додається ще максимальне значення квадрату завихрення. Отримані результати порівняються з вже відомими теоретичними та експериментальними даними.

Посилання

Cengel Y.A., Cimbala J.M. Fluid Mechanics. Fundamentals and Applications. Mc Graw Hill Education. New York, 2018. 1024 p.

Lukianov P.V., Meshkov I, V. Helical flux structure and rate of fluid in curvilinear pipe with constant cross-section. Promyslova Gygravlika I Pnevmatyka, 2018. 2 (60). 5–22.

Lindborg E., Mohana A.V. A two-dimensional toy model for geophysical turbulence. Physics of Fluids, 2017. 29 (11). 111114. https://doi.org/10.1063/1.4985990

Oks D., Mininni P.D., Morio R., Pouquet A. Inverse cascade and stratified turbulence. Physics of Fluids, 2017. 29 (11). 111109. https://doi.org/10.1063/1.5001740

Biferale L., Meesascchio S., Toschi F. Inverse energy cascade in three-dimensional isotropic turbulence. Physical Review Letters, 2012. 108. 164501. https://doi.org/10.1103/PhysRevLett.108. 164501

Mininni P.D. , Pouquet A. Inverse cascade behavior in freely decaying two-dimensional fluid turbulence. Physical Review E, 2013, 87. 033002. https://doi.org/10.1103/PhysRevE.87.033002

Compagne A., Gallet B., Moisy F., Cortel P.P. Direct and inverse energy cascades in a forced rotating turbulence experiment. Physics of Fluids, 2014. 26 (12). 125112. https://doi.org/10.1063/1.4904957

Lukianov P.V. Models of advanced screw (Beltrami-Gromeka) stationary compact vortex flows. Promyslova Gygravlika I Pnevmatyka, 2017. 4 (58). 17–24

Lukianov P.V. Stationary turbulent flow with helical symmetry of an incompressible fluid in a circular rectilinear pipe. Promyslova Gygravlika I Pnevmatyka, 2021. 1 (65). 27–36

Singh M.P., Simha P.C., Aggarwal M. Swirling flow in straight circular pipe. ZAMM. 1980. 60. 429–436

Moffat H.K., Tsinober A. Helicity in laminar and turbulent flow. Annual Review of Fluid Mechanics, 1992. 24. 281–312

Scheeler M.W., van Rees W.M., Kedia H., Kleckner D., Irwine W.T.M. Complete measurements of helicity and its dynamics in vortex tubes. Science, 2017. 357. 487–491. https://doi.org/10.1126/science.aam6897

Salman H. Helicity conservation and twisted Seifert surfaces for superfluid vortices. Proceedings of the Royal Society, 2017. A 473. 20160853. https://doi.org/10.1098/rspa.2016.0853

Abraham A., Castillo-Castellanos A., Leweke T. Simplified model foe helical vortex dynamics in the wake of an asymmetric rotor. Flow. 2023. 3E5. https://doi.org/10.1017/flo.2022.33

Fuentes O.V. Motion of helical vortex. Journal of Fluid Mechanics, 2018. 836. R1. https://doi.org/10.1017/jfm.2017.845

Fuentes O.V. Flow topology of helical vortices. Journal of Fluid Mechanics, 2018. 842. R2. https://doi.org/10.1017/jfm.2018.181

Bai W.K., Yang X., Zhu H., Gardiner S.A., Lin W.M., Yang T. Dynamics of helical vortex ring interacting with a vortex line. Communications Physics. 2025, 8 (183). https://doi.org/10.1038/s42005-025-02109-x

Mc Donough J.R., Ahmed S.M.R., Phan A.N., Harvey A.P. The development of helical vortex pair in oscillatory flows ÷A numerical and experimental study. Chemical Engineering and Processing. 2019. 143. 107588. https://doi.org/10.1016/j.cep.2019.107588

Ji L., van Rees W.M. Vortex bursting and associated twist dynamics on helical vortex tubes and vortex rings. Journal of Fluid Mechanics, 2024. 986. A34. https://doi.org/10.1017/jfm.2024.367

Hattory Y., Fukumoto Y. Effects of axial flow on the stability of helical vortex tube. Physics of Fluids, 2012. 24 (5). 054102. https://dx.doi.org/10.1063/1.4717769

Brynjall-Rahkola M., Hennigton D.S. Numerical realization of helical vortices: application to vortex instability. Theoretical and Computational Fluid Dynamics, 2020. 34. 1–20. https://doi.org/10.1007/s00162-019-00509-8

John I.H., Wood D.H., Vaz J.R.P. Helical vortex theory and blade element analysis of multi-bladed windmill. Wind Energy, 2023. 26 (2). 228–246. https://doi.org/10.1002/we.2796

Sonin E.B. Dynamics of helical vortices and helical-vortex rings. Europhysics Letters, 2012. 97 (4). 46002. https://doi.org/10.1209/0295-5075/97/46002

Duran Venegas E., Le Dizes S. Generalized helical vortex pairs. Journal of Fluid Mechanics, 2019. 865. 523-545. https://doi.org/10.1017/jfm.2019.65

Duran Venegas E., Rien P., Le Diezes S. Structure and stability of Joukowski’s rotor wake model. Journal of Fluid Mechanics, 2021. 911 A6. https://doi.org/10.1017/jfm.2020.985

Andersen M., Brons M. Topology of helical fluid flows. European Journal of Applied Mathematics, 2011. 25 (3). 225–396. https://doi.org/10.1017/S0956792514000084

Blanco Rodrigues Le Diezes S., Selcuk C., Delbende L., Rossi M. Internal structure of vortex rings and helical vortices. Journal of Fluid Mechanics, 2015. 785. 219–247. https://doi.org/10.1017/jfm.2015.631

Selcuk S., Delbende L., Rossi M. Helical vortices quasiequilibrium states and their time evolution. Physical Review Fluids, 2017. 2. 0084701. https://doi.org/10.1103/PhysRevFluids.2.084701

Selcuk S.C., Delbende I., Rossi M. Helical vortices: linear stability analysis and nonlinear dynamics. Fluid Dynamics Research, 2017. 50 (1). 011411. https://doi.org/10.1088/1873-7005/aa73e3

Huisman S.G., van Gils D.P.M., Grossman S., Sun C., Lohse D. Ultimate turbulent Taylor-Couette flow. Physical Review Letters, 2012. 108. 024501. https://doi.org/10.1103/PhysRevLett.108.024501

Lukianov P.V. Inertial stability as a result of relation between transport and relative fluid rotation. Research Bylletin of National Technical University of Ukraine “Kyiv Polytechnic Institute”. 2014; 4(196):133-138. (in Ukrainian). Available at https://ela.kpi.ua/handle/123456789/9935

##submission.downloads##

Опубліковано

2026-11-04